Ενημέρωση για τον τρόπο διδασκαλίας του μαθήματος της χημείας. Μετά από διαμαρτυρίες κάποιων μαθητών θεωρώ καλό να ενημερώσω τους μαθητές αλλά και τους γονείς τους για τα εξής: α) Είναι ορθό και πρέπον, να εμπιστευόμαστε τους εκπαιδευτικούς του σχολείου, ειδικά εφόσον δεν έχουν δώσει αφορμή ώστε να κατηγορηθούν για έλλειψη γνώσεων, για αμέλεια, ολιγωρία, ή τεμπελιά. β) Είναι ορθό και πρέπον, να μη δικαιολογούμε τα παιδιά μας, όταν κατηγορούν το έργο των εκπαιδευτικών του σχολείου, πολύ περισσότερο να τα υποστηρίζουμε δίχως πρώτα να εξετάζουμε και να συζητούμε με τους καθηγητές το πρόβλημά τους. Η απαξίωση των εκπαιδευτικών του σχολείου μπροστά στο παιδί, ακόμη κι αν έχετε δίκαιο, μόνο ζημιά κάνει στο ίδιο το παιδί σας, αφαιρώντας του τη δυνατότητα να εμπιστευτεί και να ενταχθεί στις συνθήκες και στις απαιτήσεις του μαθήματος και της σχολικής ζωής. γ) Είναι ορθό και πρέπον για τους μαθητές, να συζητούν οποιοδήποτε πρόβλημα έχουν, πρώτα με τον αρμόδιο ή εμπλεκόμενο καθηγητή και μετά να μεταφέρουν το πρόβλημα σε υψηλότερο επίπεδο, εφόσον δεν βρήκαν ανταπόκριση. δ) Είναι ορθό και πρέπον, να μην αντιδρούμε έντονα σε κάθε νέα τεχνική, ή μέθοδο, ή τρόπο διδασκαλίας ή κανόνα που επιβάλλεται στους μαθητές, επειδή απλά μας ξεβολεύει ή μας βγάζει από την πεπατημένη. Κάθε αντίδραση, προϋποθέτει την έλλειψη εμπιστοσύνης. Άρα εμπεριέχει αμφισβήτηση, απόρριψη και απαξίωση. Δεν είναι σε θέση ο καθένας μας να κρίνει και να αποφαίνεται για πράγματα που δεν είναι ειδικός ή η θέση του δεν είναι αρμόδια. ε) Είναι ορθό και πρέπον, να μην επιτρέπουμε συμμαθητές μας να αναπτύσσουν “αντάρτικο” κατά των καθηγητών τους, υποστηρίζοντάς τους ή έστω ακόμη και σιωπώντας. Το κακό εύκολα μεταδίδεται και η ζημιά είναι πολύ δύσκολο να θεραπευτεί. Η ζημιά όμως θα γίνει σε όλους και όχι μόνο σ΄ αυτούς που υποκίνησαν την αντίδραση. Χαλάει το εκπαιδευτικό κλίμα, χαλάει η ψυχολογία μαθητών και εκπαιδευτικών, και κάθε όρεξη για εποικοδομητικό έργο καταλύεται. στ) Είναι σωστό και πρέπον, να μην εμπιστευόμαστε μόνο τους φροντιστές ειδικά όταν απαξιώνουν του καθηγητές του σχολείου. Επειδή τους φροντιστές τους πληρώνουμε, δε σημαίνει ότι έχουν σε όλα δίκαιο. Ένας από τους λόγους που η εκπαίδευση γίνεται τόσο αναποτελεσματική είναι η μεγάλη εμπιστοσύνη που δείχνουμε στους φροντιστές έναντι των καθηγητών. Απ΄ όλους μπορεί να κερδίσει ο μαθητής αν έχει τη σωστή ψυχολογία και εμπιστοσύνη. ζ) Η εκπαίδευση μέχρι το τέλος της Β΄ Λυκείου είναι εκπαίδευση γενικής παιδείας. Δεν δικαιολογείται να ακούμε από μαθητές ότι “αυτό το μάθημα δεν με ενδιαφέρει γιατί ακολουθώ άλλη κατεύθυνση”, αλλά ούτε το “δεν διάβασα για το μάθημά του σχολείου γιατί διάβαζα για το φροντιστήριο”. Το Λύκειο δεν είναι προορισμένο μόνο για να εκπαιδεύσει τους μαθητές για τις πανελλήνιες εξετάσεις, αλλά για να δωρίσει στους μαθητές όλες τις αξίες γνώσεις, εμπειρίες και δεξιότητες που θα χρειαστούν στη ζωή τους. Αυτό σημαίνει “Γενική Παιδεία”. Και ναι, είναι υποχρεωμένοι οι μαθητές να συμμετέχουν ενεργά και να ανταποκρίνονται σε όλα τα μαθήματα της γενικής παιδείας. η) Το λύκειο δεν είναι υποχρεωτικό. Ωστόσο, όταν αποφασίζουν οι γονείς σας να σας γράψουν για τρία χρόνια σ΄ αυτό, υπογράφουν ότι θα σας εντάξουν στο συγκεκριμένο εκπαιδευτικό σύστημα και στους συγκεκριμένους κανόνες τους λυκείου. Άρα κάθε εκ των υστέρων αμφισβήτηση των κανόνων ή του εκπαιδευτικού συστήματος δεν δικαιολογείται. Ειδικά για το μάθημα της Χημείας τώρα: θ) Το μάθημα της χημείας, όπως και πολλά άλλα μαθήματα, έχει προεκτάσεις στην καθημερινή μας ζωή, σχετίζεται με υλικά και διαδικασίες που συναντάμε στη ζωή μας, αλλά και με λειτουργίες του σώματός μας και του περιβάλλοντός μας. Σχετίζεται επομένως και με άλλα μαθήματα, όπως η βιολογία που δεν είναι παρά η χημεία της ζωής. Το μάθημα της χημείας λοιπόν είναι ένα από αυτά που προσφέρεται ιδιαίτερα να διδαχθεί με βιωματικό και όχι με θεωρητικό τρόπο, να συνδεθεί δηλαδή με τις εμπειρίες μας, το περιβάλλον και τις βιολογικές μας λειτουργίες. Έτσι λοιπόν, η διδασκαλία του μαθήματος έχει προσαρμοστεί με τέτοιο τρόπο, που να βοηθά στους εξής στόχους:  Την κατανόηση απλών ιδιοτήτων των υλικών και των λειτουργιών που συντελούνται μέσα από τις ιδιότητες αυτές,  την σύνδεση των λειτουργιών αυτών με την καθημερινότητά μας και το περιβάλλον,  την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης,  την απόκτηση δεξιοτήτων σύνδεσης του αποτελέσματος με τις αιτίες που το προκαλούν,  την απόκτηση όλων των απαραίτητων γνώσεων για την Γ΄ Λυκείου (για όσους θα ακολουθήσουν θετική κατεύθυνση) θεμελιωμένες στην εμπειρία και στο κριτικό πνεύμα. Το αποτέλεσμα για όσους εμπιστευτούν και ακολουθήσουν το σύστημα που προτείνεται (και απαιτείται) από το μάθημα, θα είναι πολύ θετικό όχι μόνο για το μάθημα της χημείας αλλά και για άλλα μαθήματα που απαιτούν κριτική σκέψη. Θα είναι θετικό εν τέλει, για όλους μια και θα μάθουν να σκέπτονται και ταυτόχρονα να έχουν γνώσεις για τον κόσμο που τους αποτελεί και τους περιβάλλει. Η σειρά στη διδασκαλία της ύλης επιλέχθηκε να είναι λίγο διαφορετική από αυτή του βιβλίου, ώστε να εξυπηρετηθούν και άλλοι στόχοι μάθησης, όπως η κατανόηση θεμάτων της βιολογίας (που προϋποθέτουν στα αρχικά κεφάλαια αυτά που στη χημεία συνήθως διδάσκονται στο τέλος), ή η καλύτερη ομαδοποίηση και οργάνωση της ύλης ώστε να αγγίζει και βιωματικά θέματα και πειραματικές διαδικασίες. Σε κάθε περίπτωση, στο τέλος της χρονιάς οι μαθητές θα έχουν διδαχθεί ΟΛΕΣ τις απαραίτητες για την επόμενη χρονιά γνώσεις, με τρόπο που να στηρίζει σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό την προσπάθεια που θα κάνουν στην Θετική κατεύθυνση της Γ΄ λυκείου. Ας μη πανικοβάλλονται λοιπόν οι μαθητές που έχουν καταφύγει από τώρα στα φροντιστήρια και διδάσκονται την ύλη διαφορετικά. ι) Στόχος της μάθησης δεν είναι η βαθμολογία. Στόχος είναι να γίνουμε άνθρωποι. Να μορφωθούμε. Να αποκτήσουμε δεξιότητες. Να μάθουμε να σκεπτόμαστε. Η βαθμολογία είναι ένα αναγκαίο κακό, που για οποιονδήποτε έχει μαθητική συνείδηση δεν θα έπρεπε να αποτελεί πρόβλημα. Πρόβλημα αποτελεί η βαθμολογία σ΄ αυτούς που δεν έχουν μαθητική συνείδηση. Σ΄αυτούς που δεν εντάσσονται στις υποχρεώσεις και στις απαιτήσεις των μαθημάτων του λυκείου. Γι αυτούς η βαθμολογία πρέπει να είναι αυστηρή. Να έχει συνέπειες. Να βοηθά στην αφύπνιση και στην ένταξη στη μαθησιακή διαδικασία ή να παραδειγματίζει όσους έχουν παρόμοιες τάσεις. Η αυστηρή βαθμολογία χρησιμεύει και για τους κηδεμόνες αυτών των “μαθητών” για να πάρουν ένα μήνυμα για την κατάντια του παιδιού τους. Οι ευσυνείδητοι μαθητές δεν έχουν ανάγκη από φόβο για να προσπαθήσουν. Από φόβο έχουν ανάγκη όσοι είναι κακομαθημένοι από τα σπίτια τους, δίχως αρχές, δίχως όρια, δίχως έλεγχο, όσοι έρχονται στο λύκειο για να τους κάνουμε babysitting, “μαθητές” που δεν ξέρουν να βάζουν στόχους και να προσπαθούν γι΄ αυτούς. Άρα λοιπόν, μην ανησυχείτε για τους βαθμούς σας ή για τον τρόπο που θα βαθμολογηθείτε, ή αν θα μετρήσει η εργασία, ή πόσο θα μετρήσει το τεστ κλπ. Όταν υπάρχει το σωστό μαθησιακό κλίμα, όλα πηγαίνουν καλά. Και λάθη θα γίνουν, και παραλείψεις θα γίνουν. Τα λάθη είναι για να μαθαίνουμε και όχι για να κόβουμε βαθμούς. ια) Ο τρόπος που γίνεται η διδασκαλία της χημείας βασίζεται σε νέες σύγχρονες τεχνικές μάθησης που απαιτούν και κάποια ψηφιακή ευελιξία. Είναι κι αυτό μέσα στο πλαίσιο των δεξιοτήτων του ψηφιακού γραμματισμού που οφείλουν να αποκτήσουν οι μαθητές στο σχολείο. Δίνουμε μέσα σε ψηφιακές πλατφόρμες, αρκετό βοηθητικό εκπαιδευτικό υλικό που δεν περιέχεται στο βιβλίο στην ένταση και στην έκταση που επιθυμεί ο διδάσκων. Το υλικό αυτό βοηθά στην κατανόηση της ύλης του βιβλίου, στην ανάπτυξη της κριτικής ικανότητας και σε έξτρα ασκήσεις και τεχνικές. Τα περισσότερα από αυτά, διατίθενται στους μαθητές και μέσω εκτυπωμένων σημειώσεων, ή αναλύονται στην τάξη. Ένας μαθητής που θα αξιοποιήσει το υλικό αυτό θα βοηθηθεί ιδιαίτερα. Αν όμως κάποιος δεν θελήσει να το αξιοποιήσει, αλλά προτιμά να επενδύσει περισσότερη μελέτη στο βιβλίο ή άλλα δικά του μέσα ώστε να εμπεδώσει την ύλη με σωστό τρόπο, δεν σημαίνει ότι θα μειώσει τον βαθμό του. Στόχος είναι η μάθηση και όχι ο τρόπος που θα επιτευχθεί. Άρα λοιπόν, δεν απαιτούμε την επίσκεψη στις βοηθητικές διαδικτυακές πλατφόρμες ούτε το γράψιμο των έξτρα εργασιών. Όλα αυτά στοχεύουν στην καλύτερη εμπέδωση της ύλης ώστε να μπορούμε να ανταποκρινόμαστε με ευχέρεια στα διαγωνίσματα και τα τεστ. Αν όμως δεν επιτευχθεί, τελικά, μάθηση, ούτε υπάρχει συμμετοχή στην όλη προσπάθεια, τότε η βαθμολογία θα πρέπει να απεικονίσει την κατάσταση. ιβ) Στο μάθημα της χημείας απαιτούμε τη συμμετοχή στις ομάδες συνεργασίας και αλληλοβοήθειας. Αυτό γίνεται για δύο λόγους: Ο ένας είναι η κοινωνικοποίηση των μαθητών και η δημιουργία κλίματος συνεργασίας και αλληλοϋποστήριξης μεταξύ τους, ώστε να καλλιεργούνται οι μαθητές και σε κοινωνικές αξίες που τους βοηθούν να ξεπεράσουν τα ατομιστικά τους ελαττώματα. Ο άλλος λόγος είναι η πρόοδος στην κατανόηση της ύλης, αφενός των αδύναμων μαθητών που ευκολότερα απευθύνονται στους συμμαθητές τους παρά στον διδάσκοντα και αφετέρου των δυνατών μαθητών που στην προσπάθειά τους να εξηγήσουν στους συμμαθητές τους, εμπεδώνουν και εμβαθύνουν στο αντικείμενο του μαθήματος πολύ αποτελεσματικότερα. Ποτέ δεν θα κατέβει ο βαθμός του τετραμήνου σε έναν μαθητή που ανταποκρίνεται στα τεστ και στα διαγωνίσματα, επειδή δεν θέλει να ενταχθεί στην ομάδα και δεν βοηθά. Πιστεύουμε όμως, ότι λόγω αυτής της άρνησης, θα χάσει τα οφέλη αυτής της συνεργασίας, και ενδεχομένως αυτό να επηρεάσει την βαθύτερη κατανόηση της ύλης, πράγμα που ίσως αποτυπωθεί στα διαγωνίσματά του. Σε κάθε περίπτωση, τίποτε δεν μπορεί να κερδίσει ο μαθητής με το ζόρι. Εμείς μπορεί να απαιτούμε τη συμμετοχή στις ομάδες για να δώσουμε την σωστή κατεύθυνση, αλλά αν το παιδί δεν θέλει, υποχρεώνοντάς το δεν θα έχουμε θετικό αποτέλεσμα για κανέναν. Επομένως, όσοι δεν θέλουν να συμμετέχουν στην προσπάθεια αυτή, ούτε να προάγουν τον κοινωνικό χαρακτήρα τους, ας το δηλώσουν για να εξαιρεθούν. ιγ) Όλο το εκπαιδευτικό υλικό που διατίθεται στους μαθητές μέσα από διάφορες πηγές (βιβλίο, σημειώσεις, πλατφόρμες κλπ), θα εξηγηθεί επανειλημμένα μέσα στην τάξη από τον διδάσκοντα, με μόνη αίτηση να υπάρχει μια προετοιμασία των μαθητών και μια τριβή με την ύλη του μαθήματος πριν την εξήγηση που θα δοθεί μέσα στην τάξη. Αυτή η προετοιμασία θα βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση του μαθήματος, αλλά θα δώσει κι άλλες σημαντικές δεξιότητες στους μαθητές, οικοδομώντας τη μαθησιακή αυτοπεποίθησή τους καθώς και την αυτοοργάνωσή τους. Ο κόπος που απαιτείται εκ μέρους του διδάσκοντα για να οργανωθεί, να συντονιστεί και να διεκπεραιωθεί όλο αυτό το οικοδόμημα της μάθησης, είναι πολύ μεγαλύτερος από την κλασσική διδασκαλία. Κόπος θα χρειαστεί και εκ μέρους του μαθητή στην αρχή μόνο, ώσπου να προσαρμοστεί στις συνθήκες του μαθήματος. Ο διδάσκων θα είναι δίπλα σε κάθε μαθητή που ζητά τη βοήθειά του. Θα είναι επίσης στη διάθεση κάθε κηδεμόνα που θα θελήσει να συζητήσει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το παιδί του, είτε στο χώρο του σχολείου, είτε με μήνυμα είτε τηλεφωνικά. Αρκεί να μην έρθει για να του πει πώς να κάνει το μάθημά του ή πώς να βάζει τους βαθμούς του .

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΝΤΑΡΙΩΤΙΣΣΑΣ