Τι είναι ο ροζ φόρος και πώς καταρρίπτεται για μια ακόμη φορά ο μύθος της ισότητας των δύο φύλων, καθώς οι διακρίσεις κατά των γυναικών επεκτείνονται και στο …ταμείο του σούπερ μάρκετ.

Τι αλιεύσαμε από την ελληνική αγορά και σε ποιαν απόφαση προχώρησε ο Τσιέ Χουάνγκ, συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Boxed.com.

Boxed.com είναι μια εταιρεία από τις ΗΠΑ που δραστηριοποιείται στο online λιανεμπόριο –πουλά προϊόντα σε μεγάλες συσκευασίες– και έχει χαρακτηρισθεί από το ForbesBoxed | Forbes ως μία από τις επόμενες start up του 1 δισ. δολαρίων.

Η εταιρεία των Τσιέ Χουάνγκ, Γιαρέντ Γιάμαν, Κρίστοφερ Τσουνγκ και Γουίλιαμ Φονγκ, ιδρύθηκε τον Αύγουστο του 2013 στο γκαράζ του πρώτου, και την τελευταία διετία έχει «σηκώσει» από την αγορά –μεταξύ άλλων από την GGV Capital, την DST Global και τον ιαπωνικό όμιλο Aeon– κοντά στα 250 εκατ. δολάρια ΗΠΑ.

Το ενδιαφέρον με την περίπτωση της Boxed.com δεν είναι μόνο ότι έχει καταφέρει να γίνει ορατή σε μεγάλο τμήμα του αμερικανικού καταναλωτικού κοινού αλλά και στο ραντάρ λιανεμπορικών ομίλων όπως π.χ. της Kroger και της Lidl. Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η απόφαση που έλαβε ο εκ των ιδρυτών της και διευθύνων σύμβουλος αυτής, ο Τσιέ Χουάνγκ και η ομάδα του: Η Boxed.com δεν χρεώνει επιπλέον τα προϊόντα που πωλούνται ειδικά στις γυναίκες. Μιλώντας στο φετινό συνέδριο του Groceryshop στο Λας Βέγκας, ο Χουάνγκ δήλωσε ότι η απαγόρευση-κατάργηση του ροζ φόρου (pink tax) βρίσκεται στον «πυρήνα» της κουλτούρας της εταιρείαςPink Tax: Why Boxed Is Taking a Stand Against Unfair Gender Pricing | Boxed.com.

Τι είναι ο ροζ φόρος και γιατί μας αφορά όλους

Τι είναι όμως ο ροζ φόρος; Aν και δεν είναι νομοθετημένος-θεσμοθετημένος, είναι το έξτρα κόστος που «επιβάλλεται» στην τελική τιμή προϊόντων που απευθύνονται σε γυναίκες όλων των ηλικιών σε όλο τον κόσμο – ή για να είμαστε ακριβείς στον «πολιτισμένο» κόσμο.

Ο συγκεκριμένος «φόρος» αποτελεί ένα εργαλείο στα χέρια των εταιρειών για να πουλήσουν ακριβότερα προϊόντα στο γυναικείο καταναλωτικό κοινό. Και το πετυχαίνουν. Ας σημειωθεί εδώ ότι το 89% των γυναικών σε όλο τον κόσμο δηλώνουν ότι έχουν κοινή ή πρωταρχική ευθύνη για τις καθημερινές αγορές, τις δουλειές του σπιτιού και την προετοιμασία φαγητού.

Έτσι λοιπόν εκτός από τον φόρο του ταμπόν, ενός προϊόντος που αντιμετωπίζεται από τις kυβερνήσεις ανά τον υφήλιο ως είδος πολυτελείας –στην Ελλάδα ο ΦΠΑ στο ταμπόν είναι στο 24% (!) και είναι ένα θέμα με το οποίο θα ασχοληθούμε αναλυτικά σε άλλο μας άρθρο– οι γυναίκες υποχρεώνονται να πληρώνουν περισσότερα για προϊόντα προσωπικής φροντίδας, ρούχα, αξεσουάρ, εσώρουχα (όπως μποξεράκια ανδρικά και γυναικεία της ίδια επώνυμης μάρκας) ακόμη και καθαριστικά για το σπίτι!

Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, μια συσκευασία ξυραφάκια για γυναίκες κοστίζει 108% περισσότερο από ένα πακέτο ξυραφάκια για άνδρες, ενώ το χάσμα μεταξύ της τιμής ενός ανδρικού σαπουνιού και αυτής ενός γυναικείου μπορεί να φθάσει το 167%.Ένα τεστ για τη διάκριση στην κατανάλωση λόγω φύλου

Η διάκριση μεταξύ των δύο φύλων δεν περιορίζεται στις ηλικίες, αλλά ξεκινά από τη βρεφική ηλικία.

Σύμφωνα με μελέτη του NYC Department of Consumer AffairsFrom Cradle to Cane: The Cost of Being a Female Consumer | New York City Consumer Affairs, τα προϊόντα που πωλούνται ειδικά στις γυναίκες κοστίζουν κατά μέσο όρο 7% περισσότερο από τα αντίστοιχα προϊόντα που διατίθενται προς πώληση στους άνδρες. Συγκεκριμένα η τιμή τους είναι 7% υψηλότερη όταν πρόκειται για παιχνίδια και αξεσουάρ, 4% στα παιδικά ρούχα, 8% στα προϊόντα ένδυσης για ενήλικες, 13% για προϊόντα προσωπικής φροντίδας και 8% περισσότερο για οικιακά προϊόντα υγειονομικής περίθαλψης.

Ο στόχος της μελέτης της πόλης της Νέας Υόρκης ήταν να μετρηθούν οι διαφορές στις τιμές που πληρώνουν οι άνδρες και οι γυναίκες όταν αγοράζουν τα ίδια είδη προϊόντων. Το «καλάθι» περιλάμβανε 800 προϊόντα.Βρες τη διαφορά στο ελληνικό ράφι

Ο ροζ φόρος όμως δεν αποτελεί προνόμιο μόνο των Αμερικανών καταναλωτών. Και στην Ελλάδα, η διάκριση των δύο φύλων στο καλάθι του σούπερ μάρκετ και όχι μόνο καλά κρατεί. Και εδώ, το χρώμα του χρήματος τελικά δεν είναι πράσινο, αλλά …ροζ. Γιατί ο pink tax, ο άτυπος φόρος που είναι άγνωστος στο ευρύ καταναλωτικό κοινό στην Ελλάδα, ακόμη και στις εταιρείες μέτρησης της κατανάλωσης, αλλά γνωστός εμπειρικά απ’ ό,τι φαίνεται στα τελικά σημεία πώλησης και στο marketing, είναι εδώ και τον πληρώνουμε.

Και ξεκινάμε με τα μπιμπερό που βλέπετε στην φωτογραφία. Όπως διαπιστώνετε, και τα δύο είναι της ίδιας μάρκας και έχουν την ίδια χωρητικότητα. Η μόνη εμφανής διαφορά τους είναι ότι το ένα είναι γαλάζιο με γαλάζια σχεδιάκια και το άλλο πράσινο ανοικτό με ροζ και κόκκινα σχεδιάκια.

Διαφορά μεταξύ των δύο μπιμπερό, εκτός κάποιες μικρές χρωματικές λεπτομέρειες, δεν υπάρχει. Κι όμως η διαφορά είναι στην τιμή λιανικής στην οποία το αγοράσαμε σε φαρμακείο στο Πολύγωνο. Το κοριτσίστικο κοστίζει 12,76% περισσότερο από το αγορίστικο.

Και συνεχίζουμε στα παιδικά κράνη για ποδήλατα. Το Ked Meggy II Filly Originals (ροζ) κοστίζει 42 ευρώ, όταν το Meggy II Trend Soccer (πράσινο) πωλείται προς 34,5 ευρώ (σ.σ.: η έρευνα αγοράς έγινε σε γνωστό ελληνικό marketplace).

Και για να αγοράσουμε κράνος πρέπει να έχουμε, ή να αγοράσουμε, παιδικό ποδήλατο. Στο ίδιο market place, οι τιμές για τα κοριτσίστικα ποδήλατα ξεκινούν από τα 49,9 ευρώ, όταν για τα αγοράκια ξεκινούν από τα 39,9 ευρώ.

Ας πάμε και στο παράδειγμα. Ποδήλατο Mickey Mouse με διάμετρο ρόδας 12 στοιχίζει 80 ευρώ, όταν το Minnie Mouse, το αντίστοιχο κοριτσίστικο με διάμετρο ρόδας 12, κοστίζει 119 ευρώ. Δηλαδή μιλάμε για διαφορά τιμής της τάξεως του 48,75%. Αλλά και με τη διάμετρο ρόδας 10, το κοριτσίστικο ποδήλατο είναι ακριβότερο από το αγορίστικο αφού πωλείται προς 105 ευρώ. Σε αυτή την περίπτωση η διαφορά της τιμής είναι +31,25%.

Ακόμη και στα εσώρουχα η απόκλιση στις τιμές είναι εντυπωσιακή. Μπόξερ γνωστής αμερικανικής μάρκας πωλείται –η συσκευασία των τριών τεμαχίων για άνδρες– προς 29,9 ευρώ, όταν η τιμή για το γυναικείο μποξεράκι της ίδιας μάρκας ξεκινά από 18,9 ευρώ το ένα τεμάχιο και φθάνει τα 29,9 ευρώ, επίσης για το ένα τεμάχιο. Και στα ξυραφάκια παρατηρείται σημαντική απόκλιση στην τιμή μεταξύ του…γυναικείου και του ανδρικού. Το γυναικείο, που διατίθεται σε συσκευασία των τεσσάρων τεμαχίων, το βρήκαμε στα 3,63 ευρώ, δηλαδή η τιμή ανά τεμάχιο είναι στα 0,90 ευρώ, όταν για το κλασικό ανδρικό ξυραφάκι με τις τρεις λεπίδες, η συσκευασία των 4+2 τεμαχίων κοστίζει 2,8 ευρώ ή 0,46 ευρώ το τεμάχιο.

Και τελειώνουμε αυτή τη σύντομη βόλτα στο διαδίκτυο, στο φαρμακείο, στο πολυκατάστημα και στο σούπερ μάρκετ με ένα προϊόν που το χρησιμοποιεί το…σπίτι. Αυτό το σπίτι που κατοικούμε γυναίκες, άνδρες, παιδιά, κ.λπ. Όπως φαίνεται και από την απόδειξη, η ροζ χλωρίνη Klinex Ultra στη συσκευασία των 1.250 ml κοστίζει 2,46 ευρώ. Έχει δηλαδή 3,36% υψηλότερη τιμή από την τιμή που αγοράσαμε τη μπλε αντίστοιχη χλωρίνη.

Και βέβαια ο ροζ φόρος, λόγω φύλου ή χρώματος της συσκευασίας, δεν περιορίζεται μόνο στα προϊόντα που είδαμε παραπάνω.Ποια είναι η αλήθεια

Το inside story επικοινώνησε με τις εταιρείες προκειμένου να διαπιστώσει για ποιο λόγο στα «ράφια» των καταστημάτων υπάρχει απόκλιση στην τιμή μεταξύ των προϊόντων που απευθύνονται στις γυναίκες και των αντίστοιχων που είναι για άνδρες. Από τη Γραμμή Eξυπηρέτησης Kαταναλωτών της Klinex, λοιπόν, ενημερωθήκαμε πως η προτεινόμενη λιανική τιμή για την Klinex Ultra, ανεξαρτήτως χρώματος, δηλαδή μπλε ή ροζ, για τη συγκεκριμένη συσκευασία είναι 2,98 ευρώ μαζί με το ΦΠΑ. Κάτι που σημαίνει ότι ο ρόζ «φόρος» στο συγκεκριμένο προϊόν που αγοράσαμε «επιβλήθηκε» στο σημείο της λιανικής.

Κάτι αντίστοιχο ισχύει και στην τιμολογιακή πολιτική που ακολουθεί η εταιρεία που διαθέτει στην αγορά τα μπιμπερό. Σε επικοινωνία που είχε το inside story, ενημερώθηκε πως η προτεινόμενη τιμή για το συγκεκριμένο προϊόν ανεξαρτήτως φύλου ή χρώματος είναι ίδια, δηλαδή στα 4,95 ευρώ.

Αναφορικά τώρα με τα ποδήλατα, στέλεχος από την εταιρεία που τα εισάγει ανέφερε στο inside story πως η τιμή δεν καθορίζεται από το χρώμα και το φύλο αλλά από το ύψος της παραγγελίας –με την αγορά περισσότερων ποδηλάτων πετυχαίνει καλύτερη χονδρική τιμή– αλλά και από την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου. Σύμφωνα την ίδια πηγή, η τιμή καθορίζεται από τον όγκο, την εποχικότητα, το εργοστάσιο από το οποίο αγοράζονται τα ποδήλατα, το στοκ, τη ζήτηση και από τον ανταγωνισμό. Κάτι αντίστοιχο ισχύει και στην περίπτωση με τα κράνη.

Σε ό,τι αφορά τα ξυραφάκια και τα μποξεράκια, εκεί οι απαντήσεις για τον λόγο που ένα γυναικείο προϊόν είναι ακριβότερο από το αντίστοιχο ανδρικό είναι πιο σύνθετες και συνδέονται πρωτίστως με τη μεγαλύτερη «ευαισθησία» του γυναικείου δέρματος σε σχέση με το ανδρικό.

Από τις απαντήσεις που λάβαμε, διαπιστώνουμε συνολικά ότι η τελική τιμή καθορίζεται κυρίως, αν όχι αποκλειστικά, από το τελικό σημείο της λιανικής πώλησης, από τον ανταγωνισμό αλλά και από το…marketing.Όλα είναι θέμα …marketing

Ένας ακόμα λόγος που ο καταναλωτής μπορεί να κληθεί να πληρώσει περισσότερα για ένα προϊόν ανεξάρτητως… φύλου, είναι γιατί έχει εύχρηστη, «καινοτόμα», ή πιο ωραία συσκευασία! Και φυσικά το «καπέλο» του διαφημιστικού budget.

Τη συσκευασία τη μελετούν ιδιαίτερα οι γυναίκες. Σύμφωνα με τη Nielsen, οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να ελέγξουν τα προϊόντα στο ράφι από τους άνδρες. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι το χάσμα μεταξύ των φύλων στην ανάγνωση των ετικετών είναι ιδιαίτερα μεγάλο στη Βόρεια Αμερική, όπου το 67% των γυναικών διαβάζει τις ετικέτες για να διαπιστώσει εάν ένα προϊόν είναι υγιεινό, σε σύγκριση με το 48% των ανδρών.


Εξακολουθούν δε να επωμίζονται τις περισσότερες οικιακές ευθύνες. Κατά μέσο όρο, το 89% των γυναικών σε όλον τον κόσμο δηλώνουν ότι έχουν κοινή ή πρωταρχική ευθύνη για τις καθημερινές αγορές, τις δουλειές του σπιτιού και την προετοιμασία φαγητού. Την ίδια στιγμή το 61% των γυναικών δηλώνει ότι η εγγύτητα του καταστήματος είναι ένας πολύ σημαντικός παράγοντας όταν αποφασίζει πού να ψωνίσει, σε σύγκριση με το 53% των ανδρών. Και επειδή οι γυναίκες είναι πιο πρακτικές, αναζητούν τρόπους μεγιστοποίησης της απόδοσης, προτιμώντας τα καταστήματα που είναι εύκολα στην πρόσβαση, είναι οργανωμένα και προσφέρουν υπηρεσίες εξοικονόμησης χρόνου.Το χάσμα των δύο φύλων καλά κρατεί

Την ίδια στιγμή η ισότητα των δύο φύλων δεν θα γίνει πραγματικότητα, έτσι όπως οδεύουμε, για τα επόμενα ουκ έστιν αριθμός έτη. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την ισότητα των φύλων (European Institute for Gender Equality), η Ελλάδα είναι ουραγός Άνιση η «μάχη των φύλων» και στην ελληνική αγορά εργασίας στον συγκεκριμένο δείκτη. Βρισκόμαστε στην τελευταία θέση της κατάταξης με 52 μονάδες, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται στις 67,4 μονάδες. Στην κορυφή συναντάμε τη Σουηδία, με σκορ 83,6.

Αν όμως υπήρχε συρρίκνωση του έμφυλου χάσματος κατά 25% έως το 2025, αυτό θα προσέθετε 5,3 τρισ. δολάρια στο παγκόσμιο ΑΕΠ με βάση εκτιμήσεις του ILOInternational Labour Organization. Στην περίπτωση της Ελλάδας, αυτό θα μεταφραζόταν σε αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ κατά 884 ευρώ (1.081 δολάρια). Είναι κάτι να σκεφτεί κανείς.