Άρθρο γνώμης του Γιάννη Φάκα, καθηγητή Πληροφορικής
Οι εξελίξεις γύρω από το σκάνδαλο BasketGate και οι καταγγελίες για χειραγώγηση αγώνων, ακόμη και σε επίπεδο σχολικών πρωταθλημάτων, αναδεικνύουν ένα σοβαρό πρόβλημα που δεν μπορούμε να αγνοούμε.
Γιατί να υπάρχει τόσο ισχυρό κίνητρο για το στήσιμο ενός σχολικού αγώνα;
Στην Ελλάδα, η κατάκτηση της πρώτης θέσης σε Πανελλήνιους Σχολικούς Αγώνες μπορεί να εξασφαλίσει προσαύξηση 20% στα μόρια εισαγωγής για τα ΤΕΦΑΑ και 8% για τις υπόλοιπες πανεπιστημιακές σχολές, ακόμη και για την Ιατρική, τη Νομική ή το Πολυτεχνείο.
Όταν η εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση κρίνεται σε ελάχιστα μόρια, μια τέτοια πριμοδότηση δημιουργεί ισχυρά κίνητρα για αθέμιτες παρεμβάσεις και χειραγώγηση αποτελεσμάτων.
Υπάρχει εναλλακτική; Το παράδειγμα της Κύπρου!
Στο Πανεπιστήμιο Κύπρου εφαρμόζεται ένα διαφορετικό σύστημα εισαγωγής διακριθέντων αθλητών, μέσω ειδικών θέσεων και συγκεκριμένων ακαδημαϊκών προϋποθέσεων, χωρίς την οριζόντια προσαύξηση μορίων που προβλέπει το ελληνικό σύστημα.
Για συγκεκριμένες κατηγορίες διακρίσεων απαιτείται συμμετοχή στις εισαγωγικές εξετάσεις και βαθμολογία τουλάχιστον ίση με το 80% της βαθμολογίας του τελευταίου εισαχθέντος, ενώ προβλέπονται εξαιρέσεις για κορυφαίες διεθνείς διακρίσεις.
Το παράδειγμα αυτό μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για μια ουσιαστική μεταρρύθμιση στην Ελλάδα, όπου ήδη υπάρχουν υπεράριθμες θέσεις για διακριθέντες αθλητές. Το ζητούμενο, επομένως, είναι να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο αξιολογούνται οι αθλητικές διακρίσεις.
Ως εκπαιδευτικός, θεωρώ αναγκαία μια ριζική επανεξέταση του ισχύοντος συστήματος και προτείνω:
Κατάργηση της προσαύξησης μορίων από σχολικές αθλητικές διακρίσεις για σχολές εκτός ΤΕΦΑΑ.
Διατήρηση ειδικών υπεράριθμων θέσεων για διακριθέντες αθλητές, με υποχρεωτική κάλυψη της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής.
Περιορισμό των αθλητικών προνομίων για τις υπόλοιπες σχολές αποκλειστικά σε υψηλού επιπέδου, επίσημα πιστοποιημένες διεθνείς διακρίσεις.
Αυστηρό έλεγχο των σχολικών πρωταθλημάτων, διαφάνεια στη διαιτησία και ουσιαστικές κυρώσεις για αποδεδειγμένη χειραγώγηση αγώνων.
Το πρόβλημα δεν είναι οι μαθητές που διακρίνονται τίμια στον αθλητισμό, αλλά ένα σύστημα που μετατρέπει τη σχολική αθλητική επιτυχία σε σημαντικό πλεονέκτημα εισαγωγής ακόμη και σε σχολές που δεν έχουν καμία σχέση με τον αθλητισμό.
Δεν μπορεί μια νίκη σε σχολικό πρωτάθλημα μπάσκετ να αποτελεί καθοριστικό πλεονέκτημα για την εισαγωγή στην Ιατρική ή τη Νομική!
Ο σχολικός αθλητισμός πρέπει να καλλιεργεί τη συνεργασία, την προσπάθεια, την ευγενή άμιλλα και το «ευ αγωνίζεσθαι». Η αθλητική προσπάθεια αξίζει αναγνώριση και στήριξη, αλλά η ακαδημαϊκή αξιολόγηση πρέπει να βασίζεται σε ακαδημαϊκά κριτήρια.
Οι αλλαγές αυτές δεν θα εξαλείψουν αυτομάτως κάθε φαινόμενο διαφθοράς, μπορούν όμως να περιορίσουν σημαντικά τα κίνητρα χειραγώγησης.
Η υπόθεση BasketGate πρέπει να αποτελέσει αφορμή όχι μόνο για τη διερεύνηση των καταγγελιών, αλλά και για την επανεξέταση του ισχύοντος συστήματος.
Τα παιδιά μας χρειάζονται καθαρούς σχολικούς αγώνες, αδιάβλητες εξετάσεις και πραγματική αξιοκρατία. Όχι ένα εκπαιδευτικό σύστημα που αφήνει περιθώρια να επιβραβεύεται η χειραγώγηση αντί για την προσπάθεια.
Γιάννης Φάκας