Γράφει και υπογράφει:Ανδρέας Κατσιάπης – Γαλανός *


28η Οκτωβρίου 1940. Είναι η 79η επέτειος από την άρνηση του Ιωάννη Μεταξά στο γραπτό αίτημα της τότε φασιστικής Ιταλίας να διέλθουν από το ελληνικό έδαφος τμήματα του ιταλικού στρατού. Το αίτημα αυτό επέδωσε ο Ιταλός πρέσβης Εμμανουέλε Γκράτσι στον Ιωάννη Μεταξά κατά τις 02.50 τη νύχτα (ξημερώματα) της 28ης Οκτωβρίου 1940. Και ο Ιωάννης Μεταξάς, μετά από έναν σύντομο διάλογο, είπε, ρητά, «όχι» στον Γκράτσι.
Το τελεσίγραφο και ο διάλογοςΕ.Γκράτσι με Ιωάννη Μεταξά.
Όπως αναφέρει αργότερα ο Γκράτσι στο βιβλίο του «Η αρχή τού τέλους – Η επιχείρηση κατά της Ελλάδος» (Εκδόσεις «Εστία», σελ. 284-287), όταν ο Ιταλός πρέσβης έδωσε το κείμενο του αιτήματος (το τελεσίγραφο) στον Ιωάννη Μεταξά, εκείνος «άρχισε να διαβάζει».Όπως περιγράφει τη σκηνή ο ίδιος ο Γκράτσι, έτσι όπως την έζησε, «τα χέρια του (Μεταξά), που κρατούσαν το χαρτί, έτρεμαν ελαφρά ενώ μέσα από τα γυαλιά του έβλεπα τα μάτια του να βουρκώνουν… Όταν τελείωσε την ανάγνωση, με κοίταξε κατά πρόσωπο και μου είπε με φωνή λυπημένη αλλά σταθερή: Επομένως, έχουμε πόλεμο»!Τότε ακολούθησε σύντομος διάλογος μεταξύ Γκράτσι και Μεταξά όπου, μεταξύ των άλλων που ειπώθηκαν, ο Ιταλός πρέσβης επιχείρησε να πείσει τον Μεταξά ότι δεν επρόκειτο για κήρυξη πολέμου αλλά για ένα τελεσίγραφο! Ο Μεταξάς όμως επέμεινε ότι δεν επρόκειτο απλά για ένα τελεσίγραφο αλλά για πόλεμο.Ένα πολύ μικρό τμήμα διαλόγου, από τα λίγα που ειπώθηκαν εκείνη τη νύχτα, δημοσιεύουμε εδώ. Είναι απόσπασμα διατυπωμένο στην καθαρεύουσα γλώσσα εκείνης της εποχής και μάλιστα αποτυπωμένο με τους γραμματικούς κανόνες της καθαρεύουσας.- Γκράτσι: «Πιστεύω ότι θα παράσχετε τας διευκολύνσεις τας οποίας ζητεί η κυβέρνησίς μου».- Μεταξάς: «ΟΧΙ. Ούτε λόγος δύναται να γίνη περί ελευθέρας διελεύσεως (ιταλικών στρατευμάτων στην Ελλάδα)»!
Ενότητα και Νίκη.

Με εκείνο το «ΟΧΙ» τού Ιωάννη Μεταξά δεν συμπαρατάχθηκε απλώς ένα τμήμα τού ελληνικού λαού αλλά, όπως φαίνεται, ολόκληρος ο ελληνικός λαός. Αυτό συνέβη μάλιστα παρά το γεγονός ότι ο Μεταξάς είχε καταλύσει τη Δημοκρατία, είχε εγκαταστήσει το δικτατορικό καθεστώς τής «4ης Αυγούστου» και είχε οργανώσει διώξεις εναντίον κομμουνιστών εκείνης τής εποχής. Ωστόσο, η εκπληκτική ενότητα του ελληνικού λαού έφερε τη νίκη τής Ελλάδας στα βουνά τής Αλβανίας τον χειμώνα τού 1940-1941.Ο κοινός εχθρός, η τότε φασιστική Ιταλία, είχε ενώσει όλους τούς Έλληνες. Το γεγονός αυτό φαίνεται ακόμη πιο καθαρά όταν, τρεις ημέρες αργότερα μετά την έναρξη του ελληνοϊταλικού πολέμου, στις 31 Οκτωβρίου 1940, ο Γενικός Γραμματέας τού ΚΚΕ, Νίκος Ζαχαριάδης, έγκλειστος στις φυλακές τής Κέρκυρας, συντάσσει «ανοιχτό γράμμα» προς τον Μανιαδάκη, υφυπουργό Δημόσιας Ασφάλειας, και καλεί όλους τούς Έλληνες να συμπαραταχθούν με την κυβέρνηση του Μεταξά (εννοείται χωρίς, κατ’ ανάγκη, να ταυτίζονται με το δικτατορικό καθεστώς) και να δώσουν όλες τους τις δυνάμεις χωρίς καμία επιφύλαξη.
Το «ανοιχτό γράμμα» τού Νίκου Ζαχαριάδηστην κυβέρνηση Μεταξά.

Η επιστολή Ζαχαριάδη δημοσιεύτηκε δύο ημέρες αργότερα και συγκεκριμένα το Σάββατο 2 Νοεμβρίου 1940 στον τύπο εκείνης τής εποχής. Από αυτό το χειρόγραφο «ανοιχτό γράμμα» τού τότε Γραμματέα τού ΚΚΕ, που το βρήκα δημοσιευμένο στην εφημερίδα «Ελεύθερον Βήμα» (από το προσωπικό μου αρχείο), αναδημοσιεύω εδώ σήμερα ένα τμήμα του (αποτυπωμένο με τους γραμματικούς κανόνες τής καθαρεύουσας, όπως ακριβώς δηλαδή γράφτηκε).«Ο λαός τής Ελλάδος διεξάγει σήμερα έναν πόλεμο εθνικοαπελευθερωτικό ενάντια στο φασισμό τού Μουσολίνι…», αναφέρει μεταξύ άλλων, ο Ζαχαριάδης. «Στον πόλεμο αυτόν, που τον διευθύνει η κυβέρνησι Μεταξά, όλοι μας πρέπει να δώσουμε όλες μας τις δυνάμεις, δίχως επιφύλαξι… Όλοι στον αγώνα, ο καθένας στη θέσι του και η νίκη θα ‘νε (θα είναι) νίκη τής Ελλάδος και του λαού της…», επισημαίνει ο τότε Γραμματέας τού ΚΚΕ.
Αλήθειες και μύθοι μιας μεγάλης επετείου.

Από την ιστορική έρευνα για την 28η Οκτωβρίου καθώς και για τα γεγονότα που επακολούθησαν (αρχική νίκη τής Ελλάδας, τριπλή κατοχή, αντίσταση, εμφύλιοι σπαραγμοί), αναδεικνύεται, για μια ακόμη φορά, το γεγονός ότι όποτε οι Έλληνες ομονοούσαν, οδηγούνταν σε νίκες και θριάμβους. Αντίθετα, όποτε ήταν διχασμένοι, οδηγούνταν σε πολυποίκιλες κρίσεις, πολιτικούς και κοινωνικούς διχασμούς αλλά και σε εθνικές καταστροφές, όπως εκείνες τότε, όπως ετούτες σήμερα.Από τη σύγχρονη ιστορική έρευνα για εκείνη την περίοδο εντοπίζονται επίσης και κάποιοι κατασκευασμένοι μύθοι που αφορούν γεγονότα και θέματα μιας χαμένης για την Ελλάδα δεκαετίας (1940 – 1949). Πρόκειται για γνωστούς μύθους που επαναλαμβάνονται, από διάφορες πλευρές, άλλοτε με περισσότερη και άλλοτε με λιγότερη ένταση, μέχρι και σήμερα.Αν όμως θέλουμε να μην επαναλαμβάνουμε τα λάθη μας αλλά να τα διορθώνουμε, αν πραγματικά θέλουμε μια καλύτερη Ελλάδα και όχι μια Ελλάδα που διαρκώς να ξεψυχάείναι ανάγκη να κάνουμε επιτέλους όλοι την αυτοκριτική μας και να ματώσουμε «ανακαλύπτοντας» ξανά τα πραγματικά ιστορικά γεγονότα, τις αιτίες που τα προκάλεσαν και τα αποτελέσματα που επέφεραν