Το Λυτόχωρο του Ολύμπου απελευθερώθηκε τέτοιες μέρες τον Οκτώβρη του 1912.
Ένας μήνας αναμφίβολα ο ιστορικότερος όλων για το Λυτόχωρο, την Πιερία, τη Θεσσαλονίκη, τη Μακεδονία, την Ελλάδα ολόκληρη!
Μετά από αιώνες σκλαβιάς, οι καμπάνες των εκκλησιών χτύπησαν χαρμόσυνα.
Το χωριό φόρεσε τα γιορτινά του και συγκεντρώθηκε στον Άγιο Γεώργιο, στον μαχαλά του παπα-Ζαχαρία — του δικού μου τρίτου προπάππου — για τη μεγάλη Δοξολογία.
Η ελληνική σημαία ψηλά, η λευτεριά ξανά παρούσα.
Και μόλις δύο ημέρες αργότερα, δύο Λιτοχωρίτες ναυτικοί, ο Νικόλαος Βλαχόπουλος και ο Μιχαήλ Κωφός, θα οδηγούσαν τον Υποπλοίαρχο Βότση μέσα στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, γράφοντας μαζί του μία από τις πιο τολμηρές σελίδες του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού.
Αυτός είναι ο τόπος μου.
Στα ριζά του μυθικού Ολύμπου, μικρός στον χάρτη αλλά μεγάλος στην ιστορία, στη μνήμη και στην ψυχή μας.
Και όσο περνούν τα χρόνια, τόσο περισσότερο καταλαβαίνω ότι η Πατρίδα δεν είναι μια αφηρημένη έννοια.
Είναι οι άνθρωποι που προηγήθηκαν.
Οι εκκλησιές, οι γειτονιές, τα ονόματα, οι θυσίες, οι ιστορίες που περνούν από γενιά σε γενιά.
Γιάννης Παπαζαχαρίας