Γράφει: ο Δημήτριος Χλεμές

Εισαγωγή

Το κείμενο αυτό δημοσιεύεται με αφορμή τον αυριανό εορτασμό της επετείου της απελευθέρωσης του Κολινδρού, (Κυριακή 12 Οκτωβρίου), όπου ο τόπος τιμά την Ιστορία του και τους ανθρώπους του στον πολιούχο ναό Αγίου Δημητρίου. Είναι χρέος μνήμης! Είναι χαιρετισμός τιμής! Είναι συνέχεια στον δρόμο της σειράς «Κολινδρός: Ρίζες και Αντηχήσεις», που καταγράφει και φωτίζει τα ίχνη της ιστορικής, κοινωνικής και πολιτισμικής διαδρομής του τόπου.

Προοίμιο

Υπήρχαν χρόνια που η λευτεριά δεν λεγόταν!

Μόνο φυλασσόταν – σαν μυστικό, σαν λαχτάρα, σαν όρκος.

Στον Κολινδρό, η λέξη ζύμωσε τις καρδιές των ανθρώπων για γενιές.

Γέρασε στα χείλη τους, αλλά δεν πέθανε.

Έγινε ψίθυρος, προσευχή, τραγούδι πνιγμένο. Κι όταν ήρθε η ώρα,

έγινε φλόγα.

Το ξημέρωμα της 17ης Οκτωβρίου 1912 δεν ήταν μια απλή αλλαγή ημέρας.

Ήταν η στιγμή που ένας τόπος πέρασε από τη σκλαβιά στη λευτεριά – όχι με μεγάλες μάχες, αλλά με αξιοπρέπεια, ενότητα και ψυχή.

Η Προετοιμασία πριν τη Λευτεριά

Προτού μιλήσουμε για τη μέρα της απελευθέρωσης, πρέπει να θυμηθούμε ότι ο Κολινδρός μπήκε στον αγώνα για τη λευτεριά πολύ πριν το 1912.

Στον Μακεδονικό Αγώνα (1904–1908), Κολινδρινοί (αναφερθήκαμε σε προηγούμενο άρθρο), αγωνίστηκαν μέσα στον κίνδυνο, όχι στα βουνά, αλλά στον βάλτο των Γιαννιτσών, εκεί όπου κρίθηκε το μέλλον της Μακεδονίας.

Έδωσαν ψυχή σε έναν τόπο που δεν συμβιβάστηκε!

Η Δημογεροντία – η καρδιά της συνέχειας

Τον Οκτώβριο του 1912, ο Κολινδρός είχε ήδη οργανωμένη τοπική ηγεσία:

τη Δημογεροντία, που σήκωσε με σοβαρότητα το βάρος της Ιστορίας.

Μέλη της Δημογεροντίας (1912) Πρόεδρος: Βασίλειος Μανώλας

Θωμάς Κομψελίδης, Μέλος

Νικόλαος Σιούμης, Μέλος

Σωτήρης Θεολογίδης, Μέλος

Αθανάσιος Γαλατσόπουλος, Μέλος Μανώλης Αντωνιάδης, Μέλος.

10 Οκτωβρίου 1912 – Η Αναχώρηση του Μουδίρη

Τη νύχτα της 10ης Οκτωβρίου, ο μουδίρης – ο Οθωμανός διοικητής –

φοβούμενος την προέλαση του ελληνικού στρατού, εγκαταλείπει τον Κολινδρό.

Μαζί του φεύγουν οι χωροφύλακες (τζανταρμάδες) και αξιωματούχοι.

Η εξουσία καταρρέει – χωρίς μάχη.

Αλλά δεν ακολουθεί χάος.

Οι άνθρωποι του Κολινδρού δεν ήταν απροετοίμαστοι.

11–16 Οκτωβρίου 1912

Οι επτά ημέρες της αυτοοργάνωσης

Ο Κολινδρός βρίσκεται ελεύθερος – αλλά χωρίς επίσημη διοίκηση.

Και τότε αρχίζει το θαύμα:

Οργανώνεται πολιτοφυλακή από νέους του χωριού.

Κόβονται οι τηλεγραφικές γραμμές προς Βέροια και Κατερίνη.

Συλλέγονται εφόδια για τον ελληνικό στρατό – καλαμπόκι, ψωμί, φασόλια, κρασί.

Οι γυναίκες αναλαμβάνουν διανομή τροφίμων στους στρατιώτες που θα περνούν.

Στήνονται φυλάκια παρατήρησης γύρω από τον Κολινδρό.

Η Δημογεροντία κρατά την τάξη και την ψυχραιμία.

Ο τόπος ζει ελεύθερος πριν ακόμα φτάσει η ελευθερία επίσημα!

17 Οκτωβρίου 1912

‘Η μέρα που άναψαν οι καμπάνες”

Λίγο πριν τις 9 π.μ., φτάνουν στον Κολινδρό δύο Έλληνες αξιωματικοί:

– Αλέξανδρος Ζάννας

– Νικόλαος Πετρωτός

Φιλοξενούνται στο σπίτι των αδελφών Κομψελίδη.

Είναι οι προπομποί των ελληνικών δυνάμεων. Φέρνουν μήνυμα:

«Ο στρατός έρχεται – κρατήστε γερά».

Και ήρθε!!!

Η είσοδος του Ελληνικού Στρατού

Η VII Μεραρχία υπό τον Κλεομένη Κλεομένους, το 8ο Ευζωνικό Τάγμα με τον Κωνσταντίνο Μαζαράκη (στρατιώτες του διέμειναν στην πρώην επισκοπική κατοικία μετέπειτα Αρχοντικό Κοχλίκη)

καθώς και Τμήματα πεζικού υπό τον Γεώργιο Κολοκοτρώνη.

Στις 2 το μεσημέρι, οι φάλαγγες μπαίνουν στον Κολινδρό.

Οι καμπάνες χτυπούν δυνατά. Οι άνθρωποι κλαίνε στους δρόμους.

Τα φέσια πέφτουν στο χώμα – οι Εύζωνοι τα πατούν.

Το παλιό καθεστώς ανήκει στο παρελθόν.

Ο Πρόεδρος της δημογεροντίας αναφωνεί:

“Ο Κολινδρός είναι ελεύθερος!”

18 Οκτωβρίου 1912 – Η πρώτη μέρα ως ελεύθερος τόπος

Στον Άγιο Δημήτριο γίνεται μεγαλοπρεπής δοξολογία.

Η γη ευλογείται. Μαζί και οι άνθρωποι.

Η Δημογεροντία συντάσσει τα πρώτα πρακτικά της Ελληνικής Κοινότητας Κολινδρού.

Ιστορικές λεπτομέρειες

-Ο Κολινδρός απελευθερώθηκε χωρίς μάχη.

– Έμεινε 7 μέρες αυτοδιοικούμενος.

– Οι τηλεγραφικές γραμμές κόπηκαν με τόλμη.

– Οι γυναίκες στάθηκαν πρωταγωνίστριες του ανεφοδιασμού.

-Η πολιτοφυλακή διατήρησε απόλυτη τάξη.

-Το 1913 ο πληθυσμός ήταν 3.100 κάτοικοι.

Αντήχηση

Η απελευθέρωση δεν είναι μια παλιά ιστορία.

Είναι βίωμα! Είναι ρίζα! Είναι ευθύνη!

Ο Κολινδρός δεν λευτερώθηκε από τους άλλους… Πρώτα λευτερώθηκε μέσα του – και ύστερα στην Ιστορία!

Η μνήμη εκείνης της 17ης Οκτωβρίου δεν είναι τυπική.

Είναι παράδειγμα συνέχειας.

Και όσο υπάρχουν άνθρωποι που θυμούνται, η ελευθερία δεν γερνά ποτέ!