Αθανάσιος Γκούνας – Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής
Από διακοσμητικό όργανο, σε εθνικό πυλώνα στρατηγικής
Το Άρθρο 82 (§4) του Συντάγματος και ο Ν.3132/2003 προβλέπουν τη σύσταση του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΣΕΠ). Στην πράξη, όμως, το όργανο αυτό παραμένει ένας αμιγώς γνωμοδοτικός θεσμός υπό την προεδρία του εκάστοτε Υπουργού Εξωτερικών, ο οποίος συγκαλείτε ευκαιριακά και χωρίς τακτικότητα, αποδεικνύοντας την παντελή έλλειψη διακομματικής εθνικής στρατηγικής.
1. Η υποχωρητικότητα ως «δόγμα» εξωτερικής πολιτικής
Το ηλεκτρικό καλώδιο (Great Sea Interconnector): Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ ξεκίνησε ως εθνικός σχεδιασμός το 2012. Φτάσαμε στο 2026 και η υλοποίησή του βρίσκεται στον αέρα, έρμαιο γεωπολιτικών υπαναχωρήσεων.
Η κρίση της Κάσου (2024): Απέναντι στον παράνομο τσαμπουκά και την παρουσία τουρκικών πολεμικών σκαφών, η ελληνική κυβέρνηση επέλεξε την υποχώρηση, υποσκάπτοντας ευθέως τα εθνικά μας συμφέροντα. Βάσει του Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS), η χώρα όφειλε να υπερασπιστεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα και να ολοκληρώσει τις ερευνητικές εργασίες, αντί να κάμψει τη δραστηριότητά της μπροστά στην τουρκική προκλητικότητα.
Το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο: Η Τουρκία προχώρησε το 2019 στην υπογραφή του παράνομου συμφώνου με τη Λιβύη, καταπατώντας κάθε έννοια Διεθνούς Δικαίου. Η πρόσφατη επικύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή βρήκε την ελληνική διπλωματία –για άλλη μια φορά– «πιασμένη στον ύπνο».
Η κυβερνητική πολιτική αποδείχθηκε κατώτερη των περιστάσεων. Η εγκλωβισμένη στο αφήγημα των «ήρεμων νερών» κυβέρνηση άφησε την πρωτοβουλία κινήσεων στον αναθεωρητισμό της Άγκυρας.
2. Επικοινωνιακή τακτική έναντι εθνικής ουσίας
Τις τελευταίες ημέρες, παρακολουθούμε την τουρκική πλευρά να δηλώνει αυτάρεσκα πως η κατάσταση «εξομαλύνθηκε» και το θέμα των NAVTEX «επιλύθηκε», καλλιεργώντας κλίμα τεχνητής αποκλιμάκωσης. Απέναντι σε αυτό, οι διπλωματικές πηγές της Αθήνας αρκούνται σε αμυντικές δηλώσεις –ότι η Ελλάδα πράττει τα δέοντα και ότι «η εσωτερική διαχείριση της Τουρκίας δεν μας αφορά».
Μπορούμε όμως να εμπιστευτούμε την Τουρκία; Η κυβέρνηση αποφεύγει να δώσει καθαρή απάντηση, εθελοτυφλώντας απέναντι στον συστηματικά «κακό γείτονα». Αυτά τα συμπτώματα αδυναμίας είναι το άμεσο αποτέλεσμα μιας εξωτερικής πολιτικής που δεν χαράσσεται θεσμικά και συλλογικά, αλλά ευκαιριακά και μικροκομματικά.
3. Διδάγματα της Ιστορίας και η ανάγκη Εθνικής Συσπείρωσης
Η ιστορική εμπειρία από το 1920 έως σήμερα είναι αμείλικτη: η εθνική καταστροφή του 1922, οι εθνικές υποχωρήσεις, οι διχασμοί και η τυφλή εμπιστοσύνη σε τρίτους οδήγησαν σε εθνικές τραγωδίες. Στη διεθνή διπλωματία ισχύει η αρχή πως «εθνικό είναι ό,τι συμφέρει την πατρίδα».
Δεν νοείται σοβαρό κράτος να αλλάζει εξωτερική πολιτική με κάθε αλλαγή κυβέρνησης ή να ασκεί διπλωματία βάσει κομματικών συσχετισμών. Ο ελληνικός λαός ανησυχεί βλέποντας την αβεβαιότητα να διογκώνεται.
Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΜΑΣ:
Απαιτείται άμεση νομοθετική πρωτοβουλία για τη ριζική αναμόρφωση του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής:
Αλλαγή Ρόλου: Το ΕΣΕΠ πρέπει μετατραπεί από απλό «γνωμοδοτικό» όργανο σε αποφασιστικό θεσμό χάραξης εθνικής στρατηγικής.
Σύνθεση & Τακτικότητα:
Να αποτελείτε από ένα Κοινοβουλευτικό Εκπρόσωπο και έναν Διπλωμάτη εμπιστοσύνης του κάθε κόμματος.
Να συνεδριάζει υποχρεωτικά και τακτικά με τη συμμετοχή ενός Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου και ενός διπλωματικού συμβούλου από κάθε αναγνωρισμένο κόμμα.
Να συγκαλείτε τουλάχιστον δύο φορές το χρόνο (και εκτάκτως σε περιόδους κρίσης) σε επίπεδο Αρχηγών των Κοινοβουλευτικών Ομάδων.
Να συγκαλείτε τουλάχιστον δύο φορές το χρόνο (και εκτάκτως σε περιόδους κρίσης) σε επίπεδο Αρχηγών των Κοινοβουλευτικών Ομάδων.
Όσα εξαγγέλθηκαν επανειλημμένα από πολιτικούς αρχηγούς και έμειναν στα χαρτιά, είναι ώρα να γίνουν πράξη. Η προάσπιση της πατρίδας απαιτεί θεσμική σοβαρότητα, συνέχεια και αρραγές εθνικό μέτωπο.
(PhD) Αθανάσιος Γκούνας
Οικονομολόγος
Επικ. Καθηγητής ΔΙΠΑΕ
Μέλος Εθνικού Συμβουλίου της ΕΛ.Α.Σ.
