Με αφορμή τις 11 συλλήψεις στην Κατερίνη, μια σύγκριση του Ποινικού Κώδικα του 2019 με τις αλλαγές του 2024 – Η Δικαιοσύνη έχει πλέον τον λόγο
Η υπόθεση που βρίσκεται στο επίκεντρο της επικαιρότητας στην Πιερία, με τις συλλήψεις υπαλλήλων της Πολεοδομίας Κατερίνης και ιδιωτών επαγγελματιών, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα σημαντικό ζήτημα: την αντιμετώπιση της διαφθοράς στη δημόσια διοίκηση και τις ποινές που προβλέπει η ελληνική νομοθεσία.
Με αφορμή τις εξελίξεις, αξίζει να εξετάσουμε τι προέβλεπε ο Ποινικός Κώδικας που ψηφίστηκε επί κυβέρνησης Αλέξη Τσίπρα το 2019 και ποιες αλλαγές επέφερε η κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη με τον νόμο 5090/2024.
Τι προέβλεπε ο Ποινικός Κώδικας του 2019
Ο νόμος 4619/2019, που ψηφίστηκε επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, έφερε σημαντικές αλλαγές στο ποινικό σύστημα της χώρας.
Στο άρθρο 235, που αφορά τη δωροληψία υπαλλήλου, προβλεπόταν για τη βασική μορφή του αδικήματος φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή από 5.000 έως 50.000 ευρώ.
Για περιπτώσεις όπου ο υπάλληλος ενεργούσε αντίθετα στα καθήκοντά του, προβλεπόταν ήδη κάθειρξη έως δέκα χρόνια.
Τι άλλαξε με τον νόμο Μητσοτάκη το 2024
Με τον νόμο 5090/2024 η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας προχώρησε σε αυστηροποίηση των συγκεκριμένων διατάξεων.
Ειδικότερα, διατηρήθηκαν οι ποινές για τη βασική μορφή δωροληψίας, ενώ ενισχύθηκαν οι χρηματικές κυρώσεις και θεσπίστηκαν αυστηρότερες ποινές για την κατ’ επάγγελμα τέλεση του αδικήματος.
Για δωροληψία υπαλλήλου που ενεργεί αντίθετα στα υπηρεσιακά του καθήκοντα προβλέπονται:
Κάθειρξη έως δέκα χρόνια.
Χρηματική ποινή από 50.000 έως 300.000 ευρώ.
Σε περίπτωση κατ’ επάγγελμα τέλεσης, χρηματική ποινή από 100.000 έως 2.000.000 ευρώ, μαζί με κάθειρξη.
Η νομοθετική παρέμβαση του 2024 ενίσχυσε, επομένως, το πλαίσιο οικονομικών κυρώσεων και την αντιμετώπιση περιπτώσεων συστηματικής δωροληψίας.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για την υπόθεση της Κατερίνης;
Σύμφωνα με την αστυνομική ανακοίνωση, στην υπόθεση συνελήφθησαν συνολικά 11 άτομα, τέσσερις υπάλληλοι της Υπηρεσίας Δόμησης και επτά ιδιώτες επαγγελματίες.
Η έρευνα αφορά 151 περιπτώσεις και φερόμενα χρηματικά και υλικά ανταλλάγματα συνολικής αξίας 137.932,58 ευρώ. Στη δικογραφία περιλαμβάνονται ακόμη 64 ταυτοποιημένα πρόσωπα.
Οι πράξεις που ερευνώνται φέρονται να έχουν τελεστεί από τον Δεκέμβριο του 2025 και μετά, δηλαδή σε περίοδο κατά την οποία είχε ήδη τεθεί σε ισχύ ο νόμος 5090/2024.
Το ποια ακριβώς διάταξη θα εφαρμοστεί σε κάθε περίπτωση και ποια θα είναι η τελική ποινική αξιολόγηση αποτελεί αποκλειστικά αντικείμενο της Δικαιοσύνης.
Δεν καταδικάζουμε πριν αποφανθεί η Δικαιοσύνη
Υπάρχει μια βασική αρχή που δεν πρέπει να ξεχνάμε: κανείς δεν είναι ένοχος επειδή συνελήφθη ή επειδή το όνομά του περιλαμβάνεται σε μια δικογραφία.
Οι συλληφθέντες έχουν το δικαίωμα να υπερασπιστούν τον εαυτό τους και τεκμαίρονται αθώοι μέχρι να αποδειχθεί η ενοχή τους με τον νόμιμο τρόπο.
Η κοινωνία της Πιερίας δικαιούται, ωστόσο, να γνωρίζει τι συνέβη, ποιες υποθέσεις ελέγχονται και αν υπήρξαν παράνομες παρεμβάσεις σε πολεοδομικές διαδικασίες.
Η αυστηρότερη νομοθεσία αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο για την αντιμετώπιση της διαφθοράς. Αλλά η αποτελεσματικότητά της δεν κρίνεται μόνο από τις προβλεπόμενες ποινές. Κρίνεται και από το αν οι έλεγχοι λειτουργούν, αν οι υποθέσεις διερευνώνται σε βάθος και αν αποδίδονται ευθύνες όπου πραγματικά υπάρχουν.
Τώρα τον λόγο έχει η Δικαιοσύνη. Και αυτό που περιμένουν οι πολίτες είναι να χυθεί άπλετο φως στην υπόθεση, χωρίς εκπτώσεις, χωρίς συγκάλυψη, αλλά και χωρίς προκαταβολικές καταδίκες.
Η διαφάνεια στη δημόσια διοίκηση δεν είναι πολιτικό σύνθημα. Είναι υποχρέωση απέναντι σε κάθε πολίτη.